วิชาพุทธานุพุทธประวัติ (รวมปฐมสมโพธิกถา)

พุทธานุพุทธประวัติ และพระปฐมสมโพธิกถา เป็นเรื่องราวความเป็นมาของพระพุทธเจ้าและพระสาวกผู้ตรัสรู้ตาม วิชานี้เป็นส่วนหนึ่งของหลักสูตรการศึกษาพระปริยัติธรรม แผนกธรรมของคณะสงฆ์ไทย หลักสูตรการเรียนการสอนนักธรรมและธรรมศึกษาชั้นเอก

การจัดทำหนังสือเล่มนี้ ผู้รวบรวมและเรียบเรียง ได้วางกรอบการจัดทำแบ่งเป็น ๒ ภาคดังนี้

๑.ภาคพุทธประวัติ (ปฐมสมโพธิกถา) มีเนื้อหาสาระสำคัญที่มุ่งแสดงถึงพระจริยาวัตรของพระพุทธองค์โดยตรง เริ่มตั้งแต่การตั้งปรารถนา พุทธภูมิ เป็นลำดับเรื่อยมา

๒.ภาคสาวกประวัติ มีเนื้อหาสาระสำคัญที่มุ่งแสดงถึงประวัติ ทั้งในอดีตชาติและปัจจุบันชาติของสาวกพระพุทธเจ้า

การเรียนวิชานี้ เป็นการเรียนที่รวมเอาความเป็นประวัติศาสตร์และพงศาวดารมาไว้ในที่เดียวกัน ในส่วนเบื้องต้นจะเป็นในแง่ของประวัติศาตร์ คือมีการแสดงถึงลักษณะภูมิศาสตร์ ขนบธรรมเนียมประเพณี สังคม การศึกษา ความเชื่อของคนในยุคนั้น เป็นต้น และจากแง่มุมทางประวัติศาสตร์นี้เองทำให้เราเชื่อว่าพระพุทธเจ้าทรงมีตัวตนจริง ตามหลักฐานที่ปรากฏ ส่วนต่อมาจึงเป็นการเรียนในลักษณะพงศาวดารหรือตำนาน เพราะเป็นส่วนที่เกี่ยวเนื่องกับพระประวัติส่วนพระองค์ และประวัติของพระสาวกโดยตรง ในส่วนนี้ มักมีเรื่องราวของปาฏิหาริย์แทรกอยู่เป็นระยะๆ ซึ่งในบางครั้งจึงต้องมีการตีความจากบุคลาธิษฐาน ให้เป็นธรรมาธิษฐาน