ครองแผ่นดินโดยธรรม / อาสา คำภา

หนังสือเล่มนี้ฉายภาพความเปลี่ยนแปลงทางการเมืองและอุดมการณ์

หลังการปฏิวัติ 2475 ที่กษัตริย์ทรงมีส่วนกำหนดมากบ้างน้อยบ้าง

ในแต่ละบริบท โดยมองผ่านบทบาทของคนกลุ่มอื่น ๆ เช่น เจ้านาย นายทุน

ผู้นำทางการเมือง พระป่าธรรมยุตอีสาน ฯลฯ ซึ่งสัมพันธ์กับกษัตริย์

แตกต่างกันไปในฐานะที่เป็นส่วนหนึ่งใน “เครือข่ายชนชั้นนำ” หรือ

“สถาบันกษัตริย์เชิงเครือข่าย” [Network monarchy] ในบริบท

ทางการเมืองแต่ละยุด นอกจากนี้ ยังศึกษาพระราชดำรัสในรัชกาลที่ 9

เพื่อวิเคราะห์การปลูกฝัง “ธรรมวิทยาของพลเมือง” อีกด้วย

จุดเด่นในงานเขียนของอาสา นอกจากการใช้แนวฟินิจทางประวัติศาสตร์

(Historical approach ] ที่พิจารณาความเปลี่ยนแปลงเชื่อมโยงกับ

บริบททางสังคมแล้ว ยังอยู่ที่ความพยายามใช้มุมมองที่ “เป็นกลาง”

แบบนักประวัติศาสตร์ ศึกษาข้อมูลอย่างรอบคอบด้วยทัศนะวิพากษ์

เพื่อหาข้อสรุปจากหลักฐานทางประวัติศาสตร์ทั้งหมดเหล่านั้น

แม้ใช้ทฤษฎีหรือมโนทัศน์ทางสังคมศาสตร์เป็นกรอบคิดในการวิเคราะห์

หรืออธิบาย ก็มิได้ก้าวไปสู่ข้อสรุปอย่างง่าย ๆ แต่เชื่อมโยงให้เห็นพลวัต

อันเกิดจากปฏิสัมพันธ์อย่างซับซ้อนระหว่างลักษณะเฉพาะของบุคคล

หรือกลุ่มบุคคลที่เป็นตัวละครในประวัติศาสตร์ กับบริบททางสังคม

หรือการเมืองที่ผันแปร

การอ่านหนังสือเล่มนี้ย่อมเป็นเรื่องที่สำคัญสำหรับทุกฝ่ายที่ต้องการค้นหา

วิธีคิดในการเข้าใจสังคมไทย และมองเห็นทางเลือกของความเปลี่ยนแปลง

ได้ดีขึ้น จนอาจค้นพบหนทางผลักดันความเปลี่ยนแปลงให้ดำเนินไป

ในทิศทางที่พึงปรารถนาและเหมาะสมกับบริมทสังคมไทย

และสังคมโลกในยุคปัจจุบัน