รัฐ : การก่อรูป อำนาจ และความชอบธรรม – เวียงรัฐ เนติโพธิ์

รัฐ : การก่อรูป อำนาจ และความชอบธรรม

เวียงรัฐ เนติโพธิ์ เขียน

สำนักพิมพ์อิเทรุม (Iterum Book)

พิมพ์ครั้งแรก กรกฎาคม 2569

ปกอ่อน 287 หน้า ราคา 360 บาท

ในแต่ละบท มีบรรณานุกรมท้ายบท

ท้ายเล่ม มีดัชนีค้นคำและการอ้างอิงโยง (cross-references)

.

จากปกหลัง

การเข้าใจกำเนิดของรัฐนับเป็นหมุดหมายสำคัญของวิชารัฐศาสตร์ เพราะช่วยอธิบายว่าเหตุใด รัฐจึงมีอำนาจเหนือพลเมือง และอะไรคือฐานรากของความชอบธรรม ผ่านการสำรวจสายสัมพันธ์อันซับซ้อนระหว่างรัฐกับสังคมที่ร่วมหล่อหลอมโลกสมัยใหม่ อาจารย์เวียงรัฐ กลั่นกรองประเด็นอันลุ่มสิกนี้จากประสบการณ์การสอนและการค้นคว้าอันยาวนาน โดยร้อยเรียงองค์ความรู้ทั้งทางรัฐศาสตร์ ประวัติศาสตร์ และสังคมวิทยาเข้าด้วยกันอย่างเป็นระบบ จนกลายเป็นงานวิชาการที่คมคาย ร่วมสมัย และเปี่ยมด้วยอรรถรส “รัฐ: การก่อรูป อำนาจ และความชอบธรรม” เป็นงานรังสรรค์ที่จะสร้างมาตรฐานใหม่ให้กับการศึกษารัฐสมัยใหม่ และเป็นผลงานอ้างอิงอันทรงคุณค่าเคียงคู่แวดวงวิชาการไปอีกยาวนาน

-ศ.ดร.สิริพรรณ นกสวน สวัสดี

.

หนังสือเล่มใหม่ของอาจารย์เวียงรัฐ ถือเป็นการประกาศหมุดหมายสำคัญของพัฒนาการการเรียน การสอน และการวิจัยของอาจารย์เอง และชี้ให้เห็นพัฒนาการทางภูมิปัญญาของภาควิชาการปกครอง คณะรัฐศาสตร์ จุฬาฯ ต่อจาก ศ.ดร.ชัยอนันต์ สมุทวนิช และ ศ.ดร.อนุสรณ์ ลิ่มมณี ซึ่งทั้งสองท่านก็มีตำราด้านรัฐที่คลาสสิคออกมา ทำให้เห็นว่า ในการศึกษารัฐศาสตร์โดยเฉพาะในประเทศไทย การศึกษาเรื่อง “รัฐ: การก่อรูป อำนาจ และความชอบธรรม” เป็นสิ่งที่ละเลยไม่ได้ และยังมีความท้าทายในการพัฒนาความรู้ จากการสอนและการวิจัยอีกมากสำหรับคนรุ่นต่อ ๆ ไป

-รศ.ดร.พิชญ์ พงษ์สวัสดิ์

.

สารบัญ

คำนำสำนักพิมพ์

กิตติกรรมประกาศ

คำนำผู้เขียน

บทที่ 1 รัฐคืออะไร: ความหมาย ความสำคัญ และแนวทางการศึกษารัฐสมัยใหม่

-บทนำ: รัฐในชีวิตประจำวัน จากใบเกิดถึงใบมรณบัตร

-รัฐสมัยใหม่คืออะไร และเราจะศึกษารัฐแบบใด

-นิยามรัฐ: จากเกณฑ์การดำรงอยู่สู่ข้อถกเถียงทางทฤษฎี

.

บทที่ 2 ข้อถกเถียงว่าด้วยรัฐ: อำนาจ ชนชั้น สงคราม และรัฐในสังคม

-บทนำ: รัฐในฐานะเครื่องมือของชนชั้น Marx, Engels และ Lenin

-Tilly: รัฐ สงคราม และการสกัดทรัพยากร

-Migdal: รัฐในฐานะสนามแห่งอำนาจ

-องค์ประกอบสำคัญของรัฐสมัยใหม่

-รัฐ รัฐบาล ระบอบการปกครอง และประชาสังคม

-ความจำเป็นและหน้าที่ของรัฐ

-สรุป: รัฐในฐานะสถาบัน อำนาจ และความสัมพันธ์

.

บทที่ 3 ก่อนรัฐสมัยใหม่: จากนครรัฐสู่จักรวรรดิและโลกยุคกลาง

-บทนำ: ทำไมต้องศึกษาการเมืองก่อนรัฐสมัยใหม่

-นครรัฐกรีก: เมือง พลเมือง และรูปแบบการปกครอง

-จักรวรรดิโรมัน: กฎหมาย พลเมือง กองทัพ และภาษี

-หลังโรมันและยุคกลางตอนต้น: เมื่ออำนาจแตกเป็นหลายศูนย์

-ระบบฟิวดัลและศาสนจักร: อำนาจส่วนบุคคล ที่ดิน และความชอบธรรม

-เมือง ฐานันดร และการต่อรอง: พื้นฐานของรัฐสมัยใหม่

-จากโลกก่อนรัฐสมัยใหม่สู่รัฐรวมศูนย์ในยุโรป

.

บทที่ 4 จากยุคกลางสู่รัฐสมัยใหม่ตอนต้น: เมือง สงคราม ศาสนา อธิปไตย และทุน

-บทนำ: จากยุคกลางสู่รัฐสมัยใหม่ตอนต้น

-เมือง ทุน และการเสื่อมของระเบียบฟิวดัล

-วิกฤตศตวรรษที่ 14 และแรงกดดันต่อระเบียบเดิม

-สงคราม ภาษี และเครื่องมือถาวรของรัฐ

-Renaissance, การพิมพ์ และการเปลี่ยนจินตนาการทางการเมือง

-การปฏิรูปศาสนาและการแตกของเอกภาพคริสต์ศาสนจักร

-สงครามศาสนา เวสต์ฟาเลีย และอำนาจอธิปไตยเชิงดินแดน

-อำนาจอธิปไตย: Bodin, Hobbes และร่างของรัฐ

-รัฐ ทุน และลัทธิพาณิชยนิยม

-สาธารณะ ส่วนตัว และเพศสภาพในการก่อรูปของรัฐ

-สรุป: จากโลกยุคกลางสู่รัฐสมัยใหม่ตอนต้น

.

บทที่ 5 รัฐสมบูรณาญาสิทธิ์: การรวมศูนย์อำนาจและรากฐานของรัฐชาติ

-บทนำ: สมบูรณาญาสิทธิ์ในฐานะรูปแบบแรกของรัฐสมัยใหม่

-รัฐสมบูรณาญาสิทธิ์คืออะไร: อำนาจกษัตริย์ในฐานะอำนาจรัฐ

-กลไกของรัฐสมัยใหม่ตอนต้น: กองทัพ ภาษี ราชการ และราชสำนัก

-ฝรั่งเศส: รัฐสมบูรณาญาสิทธิ์ในฐานะต้นแบบของรัฐสมัยใหม่ตอนต้น

-อังกฤษ: จากพระราชอำนาจสู่สมบูรณาญาสิทธิ์ของรัฐสภา

-สเปน: สมบูรณาญาสิทธิ์ จักรวรรดิ และข้อจำกัดของรัฐรวมศูนย์

-จากรัฐสมบูรณาญาสิทธิ์สู่รัฐชาติ

-สยามกับรัฐสมบูรณาญาสิทธิ์สมัยใหม่

-ข้อจำกัดและวิกฤตของรัฐสมบูรณาญาสิทธิ์

-สรุป: รัฐสมบูรณาญาสิทธิ์ในฐานะสะพานสู่รัฐชาติ

.

บทที่ 6 รัฐสมัยใหม่ จักรวรรดิ และอาณานิคม: การขยายตัวของรัฐยุโรป สู่โลกนอกยุโรป

-บทนำ: จักรวรรดิในฐานะเงื่อนไขของรัฐสมัยใหม่

-อำนาจอธิปไตยแบบยุโรปกับการปฏิเสธอำนาจของโลกนอกยุโรป

-เครื่องมือของรัฐอาณานิคม: แผนที่ สำมะโน ภาษี กฎหมาย ตำรวจ และราชการ 211

-รัฐอาณานิคมในเอเชีย: การปกครองผ่านตัวกลาง

-รัฐอาณานิคมในแอฟริกา: เส้นเขตแดน การปกครองทางอ้อม และรัฐหลังอาณานิคม 221

-ละตินอเมริกา: จากอาณานิคมสเปนสู่รัฐเอกราชที่รับมรดกจักรวรรดิ

-สยามใต้เงาอาณานิคม: รัฐที่ไม่ถูกยึดครองแต่ถูกบังคับให้เป็นรัฐสมัยใหม่

-สรุป: เอกราช รัฐหลังอาณานิคม และมรดกของจักรวรรดิ

.

บทที่ 7 รัฐชาติ อุดมการณ์ และความชอบธรรมใหม่ของรัฐสมัยใหม่

-บทนำ: จากรัฐของกษัตริย์และจักรวรรดิ สู่รัฐของชาติ

-จากไพร่ฟ้าข้าแผ่นดินสู่พลเมือง

-ชาติและชาตินิยม: การสร้างชุมชนการเมืองในจินตนาการ

-เสรีนิยมและรัฐธรรมนูญนิยม: การจำกัดอำนาจรัฐด้วยสิทธิและกฎหมาย

-ประชาธิปไตยและอำนาจอธิปไตยของประชาชน

-สังคมนิยม ชนชั้น และคำถามเรื่องความเสมอภาค

-รัฐชาติสร้างพลเมืองอย่างไร: โรงเรียน ภาษา การเกณฑ์ทหาร สำมะโน และพิธีกรรม 265

-ความย้อนแย้งของรัฐชาติ: รวมคน สร้างพลเมือง และกีดกันคนอื่น

-สรุป: รัฐสมัยใหม่ในฐานะโครงสร้าง อุดมการณ์ และความสัมพันธ์ทางอำนาจ 275

.

ดัชนีค้นคำ

การอ้างอิงโยง (cross-references)