ธรรมบท เป็นคาถา หรือคำประพันธ์ที่พระพุทธเจ้าทรงแสดงในโอกาสต่างๆ แก่บุคคลต่างระดับความรู้ พระธรรมสังคหกาจารย์ได้รวบรวมไว้เป็นหมวดหนึ่งในจำนวน ๑๕ หมวดของ ขุททกนิกาย สุตตันตปิฎก มีทั้งหมด ๔๒๓ คาถาแบ่งเป็น ๒๖ วรรค
การแบ่งวรร๕ แบ่งตามเนื้อหาของธรรมที่ตัสสอน เช่น เรื่องบุญกับบาปเวรกับการไม่จองเวร จัดไว้ในหมวดเดียวกัน เรียกว่า ยมกวรรค(หมวดคู่) เป็นต้นแต่ละคาถามีความไพเราะทางฉันทลักษณ์และมีความลึกซึ้งกินใจมากเนื้อหาของธรรมไม่สูงจนเกินไป สามารถนำเอามาปฏิบัติได้ในชีวิตจริง
ธรรมบท จึงนับเป็น “หัวใจ” หรือสรุปคำสอนทั้งหมดของพระพุทธเจ้าทีเดียวเป็นคัมภีร์บาลี คัมภีร์แรกและคัมภีร์เดียวที่ได้รับการแปลถ่ายทอดเป็นภาษาต่างประเทศมากที่สุด เฉพาะที่เมืองไทย ธรรมบท ใช้เป็นหลักสูตรของพระสงฆ์ชั้นประโยค ๓-๖ โดยเรียนควบคู่กับอรรถกถา ชื่อ ธัมมปทัฏฐกถา แต่งโดยพระพุทธโฆษาจารย์ เมื่อประมาณพุทธศตวรรษที่ ๑๐
– เสฐียรพงษ์ วรรณปก












